Hipotermia – gdy zimno zagraża naszemu życiu

Hipotermia – gdy zimno zagraża naszemu życiu

26/11/2018 0 przez Maria Piętka

Hipotermia (wychłodzenie) to stan nagły pojawiający się, gdy nasz organizm szybciej traci ciepło niż jest je w stanie wyprodukować, a temperatura głęboka ciała spada poniżej 35 stopni Celsjusza. Pozostawiona bez leczenia może zagrażać życiu. Hipotermia najczęściej spowodowana jest przebywaniem na powietrzu w niskiej temperaturze. Może również wystąpić po zanurzeniu ciała w zimnej wodzie (np. wpadnięcie do lodowatej wody po załamaniu się warstwy lodu czy wywróceniu się/zatonieciu jednostki pływającej). Może być również skutkiem ciągłego narażenia na obniżoną temperaturę wewnątrz pomieszczeń utrzymującą się poniżej 10 stopni. Do wychłodzenia organizmu może dojść również pod wpływem silnego wiatru czy urządzeń klimatyzacyjnych.

Wbrew pozorom hipotermia może wystąpić praktycznie w każdym miejscu na ziemi, także w krajach o gorącym
klimacie, a najczęściej dotyka ludzi w miastach zaniedbanych socjalnie, niedożywionych, samotnych i chorych. Czynnikiem zwiększającym ryzyko wystąpienia hipotermii jest wyczerpanie i odwodnienie organizmu.

Organizm człowieka podczas procesów metabolicznych produkuje energię potrzebną do życia. Część tej produkcji stanowi ciepło potrzebne do zachowania stałej temperatury ciała. By nie dopuścić do przegrzania organizm usuwa nadmiar ciepła do otoczenia i analogicznie – by nie dopuścić do zamarznięcia zmniejsza utratę ciepła.

W głównej mierze za mechanizmy termoregulacji odpowiedzialna jest skóra i zlokalizowane w niej naczynia krwionośne, które odpowiednio rozszerzają się (zwiększają utratę ciepła) bądź obkurczają (zmniejszają utratę ciepła). Jednak w zimnym otoczeniu utrzymanie odpowiedniej, stałej temperatury może być utrudnione. Organizm uruchamia dwie linie obrony przed hipotermią. Pierwszą jest wspomniane zmniejszenie utraty ciepła. Naczynia krwionośne się obkurczają i krew krąży tylko przez ważne życiowo narządy taki jak mózg, płuca, serce, wątroba i
nerki. Jednocześnie organizm podkręca procesy przemian energetycznych by zwiększyć produkcję ciepła. Kiedy organizm nie nadąża uruchamia pracę mięśni szkieletowych – drżenia mięśniowe (dreszcze) dzięki którym produkcja ciepła, co prawda na krótko ale, zwiększa się kilkakrotnie.

Objawy hipotermii zwykle rozwijają się powoli. W łagodnej hipotermii (temperatura ciała 32-35°C) rośnie tętno i ciśnienie tętnicze, występują dreszcze. Gdy temperatura ciała obniży się do 32°C, tętno i ciśnienie tętnicze zaczynają spadać. Dochodzi do zaburzeń świadomości, osłabienia odruchów, poszerzenia źrenic i ustania dreszczy.

Wraz z obniżeniem temperatury ciała rytm serca zmienia się w charakterystyczny sposób: bradykardia zatokowa > migotanie przedsionków z wolną akcją komór > migotanie komór > asystolia – całkowity zanik czynności mechanicznej i elektrycznej serca. Klasycznym objawem w zapisie EKG jest załamek Osborna(J), dodatni załamek na końcu zespołu QRS.

Gdy temperatura spada poniżej 28°C mamy do czynienia z hipotermią głęboką. Dochodzi do bezdechu i zatrzymania krążenia. Jeżeli wychłodzenie było długotrwałe i rozciągnięte w czasie jest to granica odwracalności hipotermii.

Sytuacja wygląda inaczej jeżeli temperatura ciała spadnie nagle, np. przy wpadnięciu do lodowatej wody. Wówczas brak jest mechanizmów wyrównawczych i nagłe zatrzymanie krążenia występuje szybciej (przeważnie już przy temperaturze 30 – 28° C).

Jeśli podejrzewasz, że ktoś ma hipotermię, wezwij pogotowie pod numerem 999 lub numerem alarmowym 112. Następnie natychmiast wykonaj poniższe kroki biorąc pod uwagę okoliczności i stan poszkodowanego.

# Ostrożnie wyprowadź osobę z zimna. Jeśli schronienie się w pomieszczeniu nie jest możliwe, osłoń osobę przed wiatrem, szczególnie wokół szyi i głowy. Odizoluj ciało od kontaktu z zimnym podłożem. Osobę z zaburzeniami bądź całkowitą utratą świadomości unieruchom w pozycji leżącej. Zapewnij termoizolację całego ciała i ostrożnie przenieś do ciepłego pomieszczenia.

# Usuń mokre ubranie. Wymień przemoczone rzeczy na ciepłe i suche. Tak samo jak w przypadku przenoszenia poszkodowanego tutaj również działaj ostrożnie i delikatnie. Unikaj poruszania kończynami i tułowiem.

# Jeśli konieczne jest dalsze ogrzewanie poszkodowanego rób to stopniowo. Na przykład, nałóż ciepłe, suche kompresy na środek ciała – szyję, klatkę piersiową i pachwiny. Jeśli używasz butelek z gorącą wodą lub pakietów grzewczych, najpierw owiń je ręcznikiem by nie dotykały bezpośrednio do ciała.

# Nie podejmuj prób agresywnego ogrzewania. Podczas intensywnego ogrzewania lub na skutek aktywności fizycznej (przemieszczania się o własnych siłach, przenoszenia poszkodowanego, wyciągania z wody, rozbierania z mokrej odzieży wykonując przy tym gwałtowne ruchy) chłodniejsza krew z kończyn przemieszcza się do centralnych części ciała, powodując znaczny spadek temperatury głębokiej. Zjawisko to, określane jako afterdrop, może doprowadzić do zatrzymania akcji serca.

# Rozpocznij RKO (resuscytację krążeniowo-oddechową), jeśli osoba nie wykazuje oznak życia (jest nieprzytomna i nie oddycha). Pamiętaj! Niska temperatura ciała prowadzi do znacznego zwolnienia rytmu serca i częstości oddechu. Oceń oddech przez około 1 minutę (a nie 10 sekund), aby mylnie nie uznać osoby w głębokiej hipotermii za osobę zmarłą.

# Nie podawaj osobie wyziębionej alkoholu ani papierosów. Alkohol utrudnia proces rozgrzewania, a wyroby tytoniowe zakłócają krążenie potrzebne do ponownego ogrzania.

[Głosów:0    Średnia:0/5]