SIDS – czy możesz uchronić przed nim swoje dziecko?

SIDS – czy możesz uchronić przed nim swoje dziecko?

25/11/2018 0 przez Maria Piętka

Zespół nagłej śmierci niemowlęcia (Sudden Infant Death Syndrome – SIDS) polega na wystąpieniu nieoczekiwanego zgonu u pozornie zdrowego dziecka, przy czym przyczyny zgonu nie można wyjaśnić uprzednim badaniem klinicznym, wynikiem badania autopsyjnego ani okolicznościami zgonu. SIDS, potocznie zwany – śmiercią łóżeczkową, zwykle występuje gdy niemowlę śpi. Jest najczęstszą przyczyną śmierci niemowląt w pierwszym roku życia po okresie okołoporodowym. Nie daje żadnych wcześniejszych objawów. Zdarza się nagle i nieoczekiwanie u maluchów, które wydają się być zupełnie zdrowe.

Szczyt zapadalności przypada między 2. a 3. miesiącem życia dziecka, głównie w okresach zimowych (czas obniżonej temperatury i zwiększonej liczby infekcji bakteryjnych, a z drugiej strony tendencja do przegrzewania dziecka przez troskliwych opiekunów). Rodzice w obawie przed jego wystąpieniem kupują drogie urządzenia do monitorowania oddechu dziecka lub nie śpią po nocach bacznie obserwując czy ich maluch na pewno oddycha. Na szczęście zdecydowana większość z nich tak naprawdę nie musi się obawiać SIDS.

 

Przyczyny i czynniki ryzyka wystąpienia SIDS

Przyczyna nagłej śmierci łóżeczkowej nie jest dotąd znana. Naukowcy wciąż badają potencjalne przyczyny jakimi mogą być szczególne postaci bezdechów (okresów zatrzymania oddechu podczas snu) czy nieprawidłowości w strukturze mózgu w obszarze kontrolującym oddychanie (być może jest to brak koordynacji między odruchem odkrztuszania i oddychania). Chociaż główna przyczyna pozostaje nieznana, udało się wyodrębnić liczne czynniki ryzyka, które zwiększają możliwość wystąpienia SIDS. Wielu z nich można uniknąć, dlatego bardzo ważne jest, aby być ich świadomym:

– układanie dziecka do snu na brzuchu lub boku przed ukończeniem pierwszego roku życia. Pozycja na plecach podczas snu jest uznawana za najbardziej bezpieczną (chyba, że zalecenie lekarza jest inne – w przypadku niektórych chorób);

– wspólne spanie z dzieckiem. Tak samo niebezpieczne dla niemowlęcia jest spanie z bardzo zmęczoną mamą, mamą która pali papierosy, przyjmuje leki czy spożywa alkohol jak spanie małego dziecka w jednym łóżku z rodzeństwem. Dla bezpieczeństwa niemowlęcia ale również spokoju i wygody rodzica maluch powinnien spać sam. Łóżeczko dobrze aby przez pierwsze pół roku stało blisko we wspólnej sypialni z rodzicami;

– niebezpieczne łóżeczko, zbyt miękki lub mocno zużyty materac, w które dziecko się będzie zapadać i niebezpiecznie przegrzewać. W łóżeczku nie powinny znajdować się też zbędne przedmioty jak zabawki, ubranka, pieluszki czy foliowe torebki. Nie ma potrzeby układania pod głową niemowlęcia poduszki. Maluchy najlepiej śpią na dosyć twardym i płaskim materacu, w śpiworze, który minimalizuje ryzyko zaplątania się w kołdrę czy kocyk. Komfortowa temperatura w pokoju, w którym śpi twoje dziecko, to około 20-21°. Zapewnij dziecku odpowiednie ubranie do spania i dopilnuj, żeby głowa nie była zakryta. Łóżeczko niemowlaka ustaw z dala od promienników ciepła jakim jest piec czy kaloryfer;

– wcześniaki, niemowlęta z małą masą urodzeniową, niską punktacją w skali Apgar, z wadami wrodzonymi, z zaburzeniami czynności układu oddechowego i te, króre przebywały na oddziałach intensywnej terapii noworodka również są bardziej narażone na wystąpienie SIDS;

– rodzeństwo, które zmarło w wyniku SIDS;

– przebyty epizod ALTE (apparent life-threatening event) – nagły stan zagrożenia życia. W odróżnieniu od oddychania periodycznego (przyspieszone oddechy po których następuje kilku-, bądź kilkunastosekundowa przerwa) które sie zdarza i zanika wraz z dojrzewaniem dziecka jest to bezdech ze zmianami w zabarwieniu powłok ciała (sinica lub plamistość), krztuszeniem się, szczekającym oddechem oraz zaburzeniami napięcia mięśni. Powrót funkcji oddechowych może być samoistny albo będzie wymagał wdrożenia podstawowych czynności resuscytacyjnych;

– bierne palenie lub palenie papierosów przez przyszłą mamę w czasie ciąży i przez pierwsze miesiące po urodzeniu dziecka. Równie groźne jest palenie przez wszystkich domowników (nie chodzi tylko o niepalenie w bezpośredniej obecności niemowlęcia ale wogóle w domu);

– uzależnienie od środków odurzających i picie alkoholu w czasie ciąży;

– zostanie mamą w bardzo młodym wieku (poniżej 20 lat);

Wyeliminowanie jak największej ilości powyższych czynników ryzyka zmniejszy ryzyko wystąpienia nagłej śmierci łóżeczkowej u dziecka.

 

Czy karmienie piersią zmniejsza ryzyko śmierci łóżeczkowej?

Do dzisiaj nie jest znana przyczyna występowania SIDS. Wśród licznych czynników zwiększających ryzyko występienia zespołu nagłej śmierci niemowlęcia jest szereg, które możemy wyeliminować sami. Aby zmiejszyć ryzyko śmierci łóżeczkowej:

– regularnie korzystaj z opieki prenatalnej podczas ciąży

– nie pal papierosów, nie pij alkoholu, nie bierz narkotyków w czasie ciąży i po porodzie

– nie pozwalaj aby inni palili w domu, zwłaszcza przy dziecku

– miej dziecko blisko przy sobie kiedy śpicie – niech będzie w tym samym pokoju ale w swoim oddzielnym łóżeczku

– gdy kładziesz dziecko do snu wyjmij z łóżeczka niepotrzebne rzeczy (zabawki, poduszki, kocyki itp)

– używaj bezpiecznego materaca i umieść na nim prześcieradło

– nie przegrzewaj dziecka

– układaj dziecko do snu na noc lub nawet na krótką drzemkę na plecach

– jeśli jest taka możliwość to karm dziecko piersią

– używaj smoczka do usypiania dziecka. W przypadku noworodka gdy karmisz je piersią zaczekaj około miesiąca (do 6 tygodni) gdy dziecko nie będzie miało już trudności w jedzeniu, a twoja laktacja się ustabilizuje.

 

Jak sprawdzić czy niemowlę oddycha prawidłowo podczas snu?

Oddech niemowlęcia przez to, że znacząco różni się od oddechu starszych dzieci i osób dorosłych, jest najczęstszym powodem do niepokoju rodziców. Obserwując malucha nierzadko dochodzi do sytuacji, w której opiekunowie aby rozwiać swoje wątpliwości czy ich dziecko na pewno prawidłowo oddycha budzą je i zakłócają jego spokojny sen. To co powinno wzbudzić nasz niepokój i na pewno wymaga pilnej konsultacji z lekarzem to ciężki, głośny, świszczący oddech oraz oddech charczący, szczekający czy krztuszenie się dziecka podczas snu bez widocznego powodu.


Zdrowe niemowlę oddycha płyciej, szybciej i mniej regularnie niż osoba dorosła. Ruchy oddechowe też są mniej widoczne – podczas oddychania łatwiej jest zauważyć unoszenie się brzucha niż klatki piersiowej u malucha. Oddychanie często ma charakter periodyczny (dochodzi do przyspieszonych oddechów po których następuje kilku-, kilkunastosekundowa przerwa). Wiedząc o tym, pamiętajmy, że tego rodzaju bezdechy nie są powodem do stresu.

Jeśli u naszego malucha występuje oddychanie periodyczne postarajmy się zachować spokój – wraz z dojrzewaniem dziecka samoczynnie zaniknie. Natomiast, jeżeli przerwie w oddychaniu towarzyszą inne objawy w tym przede wszystkim zmiana zabarwienia powłok ciała dziecka (sinica albo plamistość) i dochodzi do zaburzeń napięcia mięśni czy drgawek mamy do czynienia z nagłym stanem zagrożenia życia. Szczególnie niebezpieczny jest bezdech w przypadku którego aby przywrócić prawidłową czynność oddechową konieczna jest resuscytacja krążeniowo-oddechowa.

Utrata dziecka z jakiegokolwiek powodu bywa katastrofalna dla stanu emocjonalnego rodziców. Śmierć dziecka w wyniku SIDS wiąże się z dodatkowymi emocjonalnymi obciążeniami głównie z powodu silnego przekonania o poczuciu winy ale również wdrożenia śledztwa i przeprowadzenia autopsji. W sytuacji nieskutecznej akcji resuscytacyjnej, zwłoki dziecka powinny zostać dokładnie zbadane przede wszystkim pod kątem występowania ewentualnych wad wrodzonych dziecka i zmian morfologicznych (dysplastycznych, dysmorficznych i innych anomalii). Rodzice mają prawo do widzenia i przytulenia zwłok, powinni być również poinformowani o możliwościach uzyskania wsparcia psychologicznego. Śmierć dziecka często nadwyręża relacje między małżonkami, ma też emocjonalny wpływ na pozostałe dzieci w rodzinie. Wszelkiego rodzaju terapie są bardzo pomocne nie tylko w przeżyciu żałoby ale również utrzymaniu spokoju rodzinnego między jej członkami.

[Głosów:1    Średnia:5/5]